Ашкайнату системасы полипларын аңлау: ашкайнату сәламәтлегенә гомуми күзәтү

2. Ашкайнату юлы полипларының төрләре

Ашказаны-эчәк трактында берничә төр полип барлыкка килергә мөмкин, аларның һәрберсенең үзенчәлекле үзенчәлекләре һәм яман шеш куркынычы бар:

• Аденомалар (аденомалар): Бу полипларның иң еш очрый торган төре юан эчәктә очрый һәм алар колоректаль яман шешкә әйләнергә мөмкин. Аденомалар көпшәчекле, виллёзлы яки тубуловиллёзлы төрләргә бүленә, виллёзлы аденомаларда яман шеш авыруы иң югары куркыныч тудыра.

• Гиперпластик полиплар: Гадәттә кечкенә һәм еш кына юан эчәктә очрый торган бу полипларда яман шеш куркынычы түбән. Ләкин зур гиперпластик полипларда, бигрәк тә юан эчәкнең уң ягында, куркыныч бераз артырга мөмкин.

• Ялкынсыну полиплары: Гадәттә, Крон авыруы яки җәрәхәтле колит кебек ялкынсыну эчәк авыруы (ЯИА) булган кешеләрдә күзәтелә торган ялкынсыну полиплары гадәттә яхшы сыйфатлы, ләкин юан эчәктә озак вакытлы ялкынсынуны күрсәтергә мөмкин.

• Гамартоматоз полиплар: Бу полиплар сирәгрәк очрый һәм Пейц-Йегерс синдромы кебек генетик синдромнарның бер өлеше буларак барлыкка килергә мөмкин. Гадәттә зарарсыз булсалар да, кайвакыт яман шеш авыруы куркынычын арттырырга мөмкин.

• Ашказанында очрый торган бу полиплар гадәттә кечкенә һәм зарарсыз була. Ләкин, озак вакыт протон насосы ингибиторларын (ППИ) кабул итүче кешеләрдә, яман шеш авыруы куркынычы түбән булса да, ашказанында ашказан полиплары артырга мөмкин.

3. Сәбәпләре һәм куркыныч факторлары

Ашказаны-эчәк полипларының төгәл сәбәбе һәрвакыт ачык түгел, ләкин аларның үсеш ихтималын берничә фактор арттыра ала:

• Генетика: Гаилә тарихы полиплар үсешендә мөһим роль уйный. Гаилә аденоматоз полипозы (ФАП) һәм Линч синдромы кебек генетик авырулар яшьрәк яшьтә колоректаль полиплар һәм яман шеш авырулары куркынычын арттыра.

• Яшь: Полиплар ешрак 50 яшьтән өлкәнрәк кешеләрдә очрый, аденоматоз полиплар һәм колоректаль яман шеш куркынычы яшь белән арта.

• Яшәү рәвеше факторлары: Кызыл яки эшкәртелгән ит белән күп туклану, симерү, тәмәке тарту һәм артык алкоголь куллану полип барлыкка килү куркынычын арттыра.

• Ялкынсыну авырулары: Ашкайнату трактының хроник ялкынсынуы, еш кына Крон авыруы һәм җәрәхәтле колит кебек авыруларда күзәтелә, полиплар үсешенә китерергә мөмкин.

• Дарулар куллану: Стероид булмаган ялкынсынуга каршы препаратлар (NSAIDs) һәм PPI кебек кайбер даруларны озак вакыт куллану полипларның билгеле бер төрләре куркынычына йогынты ясарга мөмкин.

4. Ашкайнату системасы полипларының симптомнары

Күпчелек полиплар, аеруча кечкенәләре, симптомсыз үтә. Ләкин зуррак полиплар яки билгеле бер урыннардагы полиплар түбәндәге симптомнарга китерергә мөмкин:

• Ректаль кан китү: Тезектәге кан юан эчәктәге яки туры эчәктәге полиплар аркасында барлыкка килергә мөмкин.

• Эчәклек гадәтләренең үзгәрүе: Зуррак полиплар эч катуга, диареягә яки тулысынча чыгарылмау хисенә китерергә мөмкин.

• Корсак авыртуы яки дискомфорт: Сирәк булса да, кайбер полиплар ашказаны-эчәк трактының бер өлешен капласа, җиңел яки уртача авырту китерергә мөмкин.

• Анемия: Вакыт узу белән әкрен генә кан китүче полиплар тимер җитмәү анемиясенә китерергә мөмкин, бу хәлсезлеккә һәм хәлсезлеккә китерә.

Симптомнар еш кына сизелми яки бөтенләй булмаганлыктан, иртә ачыклау өчен даими тикшерү, бигрәк тә колоректаль полиплар өчен бик мөһим.

5. Ашкайнату юлы полипларын диагностикалау

Ашказаны-эчәк полипларын, аеруча юан эчәктә һәм ашказанында, ачыкларга мөмкин булган берничә диагностик корал һәм процедура:

• Колоноскопия: Колоноскопия юан эчәктәге полипларны ачыклау һәм бетерү өчен иң нәтиҗәле ысул. Ул юан эчәк һәм туры эчәкнең тышчасын турыдан-туры күзәтергә мөмкинлек бирә, һәм табылган теләсә нинди полипларны гадәттә процедура вакытында алып ташларга мөмкин.

• Өске эндоскопия: Ашказаны яки ашказаны-эчәк трактының өске өлешендәге полиплар өчен өске эндоскопия үткәрелә. Ашказаны, ашказаны һәм уникеилле эчәкне күрү өчен авыз аша камералы сыгылмалы трубка кертелә.

• Сигмоидоскопия: Бу процедура юан эчәкнең аскы өлешен, сигмоидаль юан эчәкне тикшерә. Ул туры эчәктә һәм аскы юан эчәктә полипларны ачыклый ала, ләкин өске юан эчәккә барып җитми.

• Тезек анализлары: Кайбер тизек анализлары кан эзләрен яки полиплар яки юан эчәк яман шеше белән бәйле аномаль ДНК маркерларын ачыклый ала.

• Рәсемләү тестлары: Компьютер томографиясе (виртуаль колоноскопия) юан эчәк һәм туры эчәкнең җентекле рәсемнәрен ясый ала. Полипларны шунда ук алып ташлау мөмкинлеге бирмәсә дә, бу инвазив булмаган вариант булырга мөмкин.

6. Дәвалау һәм идарә итү

Ашказаны-эчәк полипларын дәвалау аларның төренә, зурлыгына, урнашуына һәм яман шешкә дучар булу мөмкинлегенә бәйле:

• Полипэктомия: Бу процедура колоноскопия яки эндоскопия вакытында полипларны алу өчен иң еш очрый торган дәвалау ысулы. Кечкенә полипларны капкан яки пинцет ярдәмендә алып була, ә зуррак полиплар өчен алдынгырак ысуллар кирәк булырга мөмкин.

• Хирургик юл белән алып ташлау: Полиплар бик зур булган яки эндоскопик юл белән алып ташлап булмаган сирәк очракларда, хирургик операция кирәк булырга мөмкин. Бу генетик синдромнар белән бәйле полиплар өчен ешрак очрый.

• Даими күзәтү: Күп полиплы, гаиләдә полиплар тарихы булган яки билгеле бер генетик авырулары булган пациентлар өчен яңа полипларны күзәтү өчен даими рәвештә колоноскопия ясату тәкъдим ителә.